0%

Stad op zeven heuvelen

De glorie van Lissabon

3

Lissabon is één van de leukste steden in Europa. Vanuit hier werd een groot deel van de wereld ontdekt in de tijd van de Portugese ontdekkingsreizen. Gebouwd op zeven heuvels biedt Lisboa vanaf iedere hoek een ander perspectief. Dit is een stad om heerlijk in te verdwalen. Of te gaan varen op een stukje Nederlandse trots.

Tekst: Marco Barneveld

De Leão Holandês zeilt rustig over de Taag. Onder de boeg van de oorspronkelijk in 1910 in Groningen gebouwde schoener vermengt, klotst het brakke water. Waar we varen botst het zoute water van de Atlantische Oceaan op het zoete van de langste rivier van het Iberisch Schiereiland. Dit estuarium, de trechtervormige monding van de Tejo, zoals de Portugezen de rivier noemen, is de bron van de rijke geschiedenis van Lissabon, de Portugese hoofdstad.

De Leão Holandês zeilt met volle zeilen over de Taag.

De Leão Holandês zeilt met volle zeilen over de Taag.

De legende wil dat Odysseus de stadsvader is. Tijdens zijn beroemde Odyssee bevocht hij zeemonsters, gigantische octopussen en tal van andere vreemde wezens. Op een dag zag hij in de hemel een enorme lichtflits die in vlammen ontplofte in een vreemd land. Toen Odysseus, die zoals u weet vrij nieuwsgierig was, de plek van de inslag uiteindelijk bereikte kreeg hij de boodschap hier een stad te stichten. Een opdracht van Zeus zelf, de oppergod tevens verantwoordelijk voor donder en bliksem tenslotte, kon Odysseus niet weigeren.

Nu zijn legendes mooie verhalen, maar wat wetenschappelijk wel vastgesteld kan worden is dat het de Feniciërs zijn die hier rond de twaalfde eeuw voor Christus een handelspost opzetten. De vriendelijke natuurlijke haven van Lissabon is de perfecte plek van waaruit ze hun handelswaar zoals cederhout, Tyrisch purper en doorzichtig glas kunnen verhandelen. Ze dopen de plek naar wat het is: Alisubbo, oftewel vriendelijke haven. Wanneer de Moren de stad innemen in 714 noemen ze haar al-Ishbunah wat uiteindelijk na vele verbasteringen uitmondt in Lisboa.

Odysseus zou de stadsvader van Lissabon zijn. Hij bevocht gigantische inktvissen. Een stuk groter dan deze.

Odysseus zou de stadsvader van Lissabon zijn. Hij bevocht gigantische inktvissen. Een stuk groter dan deze.

En laat dat Lisboa nou één van de leukste steden die er zijn. Vergeet Barcelona, vergeet London. Vergeet de hele top tien lijst van stedentrips waar Lissabon op de één of duistere reden niet op voorkomt. Lissabon is uitermate bon. Gelegen op zeven heuvels biedt de stad op iedere hoek een nieuw perspectief. De steile, scheve straatjes, met om iedere hoek een nieuwe ontdekking, nodigen uit tot verdwalen.  En alhoewel de hele stad een ontdekking waard is, springen enkele wijken eruit.

Alfama is één van de oudste en meest authentieke wijken van Lissabon. Het labyrint aan kleine straatjes zijn een tijdreis naar lang geleden. Overal hangt de was buiten en staan er bloemen in potten voor de deur en in de kozijnen. Het snelle klatergoud van het toerisme is hier ver te zoeken. Authenticiteit is wat de klok slaat. Tegen het middaguur snuif je hier de geur op van versgebakken vis en knoflook en in de avond is de lucht vol van de traditionele fadomuziek die her en der uit kleine cafeetjes zingt. De kleine gele tramlijn 28 gaat dwars door deze wijk, zelfs tegen de steile hellingen op. Ga zitten, kijk naar buiten en zie het dagelijkse leven van Lissabon aan je voorbijtrekken als een zonovergoten documentaire.

Lissabon bereis je met een authentieke tram.

Lissabon bereis je met een authentieke tram.

Stap uit bij Bairro Alto. Deze hippe wijk is met stip de meest kleurrijke van Lissabon. In de steegjes zijn naast de heerlijkste restaurantjes en winkeltjes ook veel bars en clubs te vinden. Wanneer de avond valt verandert Bairro Alto in een feestende massa waar heel jong Lissabon op zoek gaat naar vermaak en vertier en ach, wellicht een one-night stand. Je een weg banen door de mensenmassa kan soms moeilijk zijn maar als je het leuk vindt te vertoeven tussen een mengelmoes van locals, toeristen en studenten is dit the place to be.

Waar het grootste gedeelte van antiek Lissabon sluip-door-kruip-door is, biedt Baixa ruimte. Met een trieste ondertoon. De brede, kaarsrechte straten zijn overblijfselen van de wederopbouw nadat de stad getroffen werd door rampspoed.

Het Christusbeeld Monumento Cristo Rei is gebaseerd op de Cristo Redentor in het Braziliaanse Rio De Janeiro.

Het Monumento Cristo Rei is gebaseerd op de Cristo Redentor in het Braziliaanse Rio De Janeiro.

Op 1 november 1755 om tien over half tien ’s morgens word Lissabon getroffen door een van de meest verwoestende en dodelijke aardbevingen in de menselijke geschiedenis. De schatting is dat ongeveer een kwart van de 200.000 inwoners tellende bevolking van Lissabon het leven liet, maar het totale aantal dodelijke slachtoffers zou wel eens hoger dan 100.000 kunnen zijn geweest. De aardbeving, met een kracht van 9 op de Schaal van Richter, wordt al snel gevolgd door een enorme vloedgolf en een grote brand die samen een groot deel van de stad verwoesten.

Door deze gebeurtenis verslechteren de politieke spanningen in Portugal, waardoor de koloniale ambities worden uitgesteld. Ondanks de ramp en dankzij de grote koloniale rijkdom van Portugal, wordt een enorme hersteloperatie voortvarend op touw gezet onder leiding van markies van Pombal, de eerste minister van koning Dom Josés. Binnen een paar maanden is een groot deel van het stadscentrum van Lissabon al weer opgebouwd.

De Ponte 25 de Abril is bijna een kopie van de Golden Gate brug in San Francisco, ontworpen door dezelfde architect.

De Ponte 25 de Abril lijkt op de Golden Gate brug in San Francisco en heeft dezelfde architect.

Deze hele wijk is Werelderfgoed vindt Unesco en het barst er van de prachtige pleinen en luxe parken. Hier bevindt zich ook de lift die Baixa met het hoger gelegen Bairro Alto, wat Hoge Wijk betekent, verbindt. De belangrijkste winkelstraat, Rua Augusta past perfect in de statige omgeving met vestigingen van luxe designmerken maar ook ketens. De prachtige open pleinen zoals het Rossio plein en bezienswaardigheden zoals de Arco da Rua Augusta vormen samen een fijne omgeving om te struinen en te ontdekken met de traag stromende Taag geruststellend in de buurt.

Die Taag met zijn goede diepgang en rustige karakter was het perfecte startpunt voor de Portugese ontdekkingsreizigers. En dat moet je de Portugezen nageven, onbekende wateren in kaart brengen en nieuwe landen ontdekken konden ze.

 Het tijdperk van de ontdekkingen begon in 1415 met de verovering van de Noord-Afrikaanse stad Ceuta door de Portugezen en bereikte een hoogtepunt aan het einde van de vijftiende eeuw toen Vasco da Gama een kortere handelsroute naar India ontdekte en toen Pedro Álvares Cabral Brazilië voor het eerst op het netvlies kreeg. De vestiging van handelsposten en koloniën op de handelsroutes leidde tot een Portugees rijk dat zich over drie continenten verspreidde en dat rijkdom naar Portugal en naar Lissabon in het bijzonder bracht.

Het monument Padrão dos Descobrimentos is gebouwd ter ere van de 500ste sterfdag van Hendrik de Zeevaarder.

Het monument Padrão dos Descobrimentos is gebouwd ter ere van Hendrik de Zeevaarder.

Santa Maria de Belém is de wijk van Lissabon waar vroeger alle grote Portugese ontdekkingsreizigers vertrokken. Hier staat het trotse Monument der Ontdekkingen. Het werd in 1960 opgericht ter gelegenheid van de 500ste verjaardag van het overlijden van Hendrik de Zeevaarder. Hendrik was de drijvende kracht achter de ontdekkingsreizen en hij financierde vele expedities.

The view belongs to anyone. En prachtige uitzicht over het water is toch echt wel de mooiste bonus bij een tripje naar Belém. Met je neus in de wind en zicht op de brede horizon waan je je een beetje een ontdekkingsreiziger.

De Leão Holandês tegen ondergaande zon.

De Leão Holandês tegen ondergaande zon.

En een ontdekkingsreiziger voel je je automatisch aan boord van de Leão Holandês. We zitten aan boord op het pas geverfde knalrode dek te genieten van de bries en een glas Ficada Terras do Sado uit het wijngebied Peninsula de Setúba, net onder Lissabon. De Portugezen noemen Setúbal wel het moeder-wijngebied van Portugal.

Dirk Willem Geesink, de Nederlandse eigenaar van de Leão Holandês, neemt een slok. Zijn schip is een bekende verschijning op de Taag. Vol smaak vertelt hij zijn verhaal. “In 1986 was ik op huwelijksreis in Portugal. Ik had een goed lopend bedrijf in Nederland mar in mijn vrije tijd was ik altijd op het water te vinden. Ik begon al op vierjarige leeftijd met zeilen op de Loosdrechtse Plassen in de buurt van Utrecht. Mijn hang naar nautisch plezier zorgt ervoor dat ik altijd overal waar ik ben wil zeilen. En op de Taag wilde ik wel zeilen. Maar er was geen enkele organisatie die zich hierin specialiseerde.”

Vergeet Barcelona of Parijs. Lissabon heeft het.

Dirk Willem ruikt een kans. Een kans waarmee hij zijn ondernemersbloed kan plezieren én zijn liefde voor water. Een buitenkans dus. “Ik besloot dat ik binnen een paar jaar een eigen zeilboot zou hebben die geschikt was voor watersport toerisme,” vertelt Geesink.

En wanneer je tien minuten met Geesink praat, weet je dat wat hij in zijn hoofd krijgt ook werkelijkheid wordt. Oorspronkelijk is de Leão Holandês gebouwd als 2-master schoener in de Noord-Nederlandse stad Groningen in 1910 voor een Duitse schipper, kapitein Dehde, die haar gebruikt als zeilend vrachtschip voor hout. Bij haar doop krijgt het schip de naam Amalie.

Het schip is een landmark in de Taag.

Het schip is een landmark in de Taag.

In 1932 wordt het schip in twee stukken gezaagd op de werf in Kiel en krijgt haar oorspronkelijke lengte van zesendertig meter er zes meter bij en word teen derde mast toegevoegd. Tot 1975 vaart het schip onder Duitse en Deense vlag. Dan komt het in handen van een Nederlandse eigenaar die haar aan de hand van de originele blauwdrukken terugbrengt in de staat zoals ze ruim een halve eeuw geleden werd afgeleverd. De lengte wordt teruggebracht naar de oorspronkelijke lengte van zesendertig meter, maar de derde mast blijft gehandhaafd.

Het schip zeilde als Sepha Vollaars commerciële reizen in Nederland van 1979 tot 1983. Na de verkoop in 1983, vaart het schip met de nieuwe Zwitserse eigenaar naar Tahiti.

Super steile straatjes die kronkelen en krioelen en dan dat kleine gele trammetje. Mooi.

Een klein geel trammetje met product placement van een whiskymerk. Mooi. (:

Echt goed onderhoudt de Zwitser het schip niet. “Toen ik het schip ontdekte in België was het er slecht aan toe,” vertelt Geesink. “Maar het was precies wat ik zocht. Dat was in 1987. Ik verkocht alles in Nederland en maakte met mijn gezin kwartier op het schip dat ik, vanuit Nederlandse trots de Hollandse Leeuw, Leão Holandês , noemde. Een vergunning krijgen in Portugal was nog niet makkelijk. Maar uiteindelijk lukte het. Sinds die tijd varen we hier. Mijn twee dochters zijn zelfs aan boord geboren.”

Grote organisaties weten in inmiddels de weg te vinden naar het schip. Geesink kijkt met veel plezier terug op de Volvo Ocean Race die eind mei aankwam in Lissabon. “We hebben vier dagen lang de race op de vloot op de voet kunnen volgen samen met de VIPs van Robeco, de medesponsor van Team Brunel.”

De nacht is wonderschoon in het wonderschone Lissabon.

De nacht is wonderschoon in het wonderschone Lissabon.

Die avond struinen we door de smalle straatjes van Alfama. De warme zindering van de stad omarmt ons. Wanneer we later langs de kade lopen in Baixa, zien we de contouren van de Leão Holandês in het maanlicht. De masten steken trots af tegen de blauwzwarte lucht. Lissabon heeft alles. Zelfs dat tikje Nederlandse nautische trots.

Lees meer reisverhalen op Wideoyster.nl

Ga met ons mee op reis
Wil je de mooiste reisverhalen ontvangen van de beste reisjournalisten -en fotografen? Schrijf je dan nu in.